tesettür ve stratejik
evet sizere bugün tesettür dediki 1990'h yıllarda İstanbul Üniversitesi, İktisat Fakültea ' İngilizce İktisat bölümünde son sınıf öğrencilerine büyük^ bir zevkle verdiğim derslerde yeışadığım önemli bir sorun, l ders kitabı olarak önerebileceğim bir kaynak bulmaktı. Çojjı, l taşınamayacak kadar ağır olan İngilizce ders kitaplarının ıçeıi-1 ğinin yandan fazlasını, Türkiye'de ismini dahi duymadıgımni Amerikan firmalanyla ilgili örnek olaylar oluşturuyordu. De saatleri, öğrenci sayısı ve yerleşik eğitim yöntemi açısmdanhı örneklerle çalışma olanağı zaten yoktu. Bu kitapların ba^ür stratejik planlama süreçlerinin aynntılannda kaybohırkoı banla da belirli bir dönemin teorik kalıplan içine sıkışıp
kalıyordu. B konuda, farklı bir kitabm yazılması gerektiği düşüncesi beiY bu dönemde gelişti.
Bu kitapta, stratejik yönetim düşüncesinin ctdeta belkemiğ? o çevre, işletme ve şirket analızlenne, rekabetçi ve fcmksryımei strateji yer verilmiştir. Bu analızlenn ve stratejilerin çoğu gBçerlilikkrinı kaybetmeden günümüzde de imemlerini ve uygulanabilırlikk kommaktadırlar. Daha çok stratejinin uygulanmasıyla ilgili < ve msan boyutunu öne gkaran; kurum kulturu, stratejA. M orjfamzaşı^mel yapı ur defmişim yımetmu gibi konular özellikle mi k^nıl edilmiş ve aynnblı olarak ek’ alınmıştır.
Aynca, son dönemde üzennde çx>k konuşulan Bak bcorecard ve Maxn C^yanus Stratejisi konulan da ayn btilü olarak elr alınmış ve incelenmiştir Bu konulara ilgi duyar burada o/i*tk*nen btlgıU*rle yetinmeyip, çevirileri de )ayı ıraş olan o/gun kıtapian okumak şiıphesu çt^ daha y olaiAktir
Strate^k \\inetira 21. yüzyılla kimiltTİne gön? kaotik deği^m ortamında, giderek daha aamasız olan iş dünyasında başanyla rekabet edebilmek, varlığını koruyabilmek ve büyümek için organizasv'onlann ihtiyaç duyduğu bakış açısını, düşünme çerçevelerini ve çözüm modellerini sunmaktadır. Yeni dünya düzaıinin gerçekleri, bütün sektörlerde organizasyonel etkinliği ve yönetim performansını farklı bir düzeye taşımayı gerektirmektedir. Stratejik yönetim bu anlamda çok önemli bir araçtır ve bu kitap, yöneticilere bu araa anlaşılır ve kullanılabilir bir biçimde sunmayı hedeflemektedir.
Bu kitabın yazılması sırasında çok sayıda yazarın, araşür-maanm ve yöneticinin kaynaklan, fikirleri ve görüşleri yardıma c^uştur. Birçok kitap ve makalenin yazarlarının bu çalışmada doğrudan ya da dolaylı emeği, katkısı vardır. Bazılarından önemli ölçüde yaraıiamlmış, bazılarından esinlenilmiş ve bazdan da yazılması ya da yazılmaması gerekenler konusunda uyana olmuştur. Bu kaynaklar olmasaydı bu kitap da olmazdı. Okuduğum çalışmalann tüm yazarlarına çok teşekkür ediyorum.
Son on yd içinde tüm kitaplanmı büyük bir özenle yayınlayan Kariyer Yayınlan sahibi Süleyman Bayrak, bu kitabın hazırlanması sürecinde de beni cesaretlendirmiştir. Kendisine ve çalışkan ekibine teşekkür etmek isterim. Şüphesiz, kitabın hazırtanması sırasında zaman ayıramadığım ve özveri bek-lediğon ailemin sabır ve desteği için de kendilerine teşekkür ediyorum.
Bu kitabın sîzlere yardıma olmasını, kararlarınızda ve eylemlerinizde farklı ufuklar açmasını, bulunduğunuz orga-mzjiyonda ve yönetim gcirevk^inde etkinliğinizi daha üst duzeyirre
Stratejik Yönetime Giriş: Temel Kavramlar
Strateji, bir organizasyonun amaçlarına ulaşmasının araçlarıdır. Stratejik Yönetim, organizasyonun büyüme ve kârlılık gibi hedeflerini ortaya koyduğu, bu hedefleri öngörülen zaman ve bütçe içinde elde etmek için tasarladığı eylemleri biçimlendirdiği, belirlenen eylemleri uygulamaya koyduğu ve gelişmeleri, sonuçlan değerlendirdiği bir süreçtir. Bu tanım, stratejik yönetim sürecinin; stratejik farkındalık, uygun stratejilerin seçimi, seçilen stratejilerin uygulanması ve sonuçlannın değerlendirilmesi şeklinde dört aşaması olduğu da ortaya koymaktadır.
Stratejik yönetimin temelinde stratejik farkmdahk vardır. Bu; •
•Organizasyonun güçlü ve zayıf yönlerinin rekabet karşısında göreceli olarak anlaşılması,
•Organizasyona yönelik potansiyel tehditlerin ve çevresindeki rekabetçi fırsatların tam ve doğru olarak bilinmesi,
•İş dünyasındaki çeşitli paydaşların göreceli olarak güçlerinin ve etkilerinin farkında olunması.
STMTEJ/K YÖNETİM SY 101
Gene» f»rformanan operasyone/ efic.nl,ğ,n
sahip olmayı ve onları etkili kutlanmayı gerektırdT'^. olunması,
• Organizasyonunun en değerli kaynağının msan j». olduğunun bilinmesi.
• Gerekli stratejik değişimlerin rakiplerden önce belujj,^ gerçekleştirilmesi anlamına gelir.
Bir organizasyonun stratejisinin olması onun her^ açık bir strateji oluşturma çalışması yapması ve bunuj lara dcwıüştürüp duyurması anlamına gelmez. Her ne t belirlenen hedırfler, onlan elde edecek stratejileri (niyetej stratejileri) oluşturmak için kullanılırlarsa da izlenen stratejiler, çoğunlukla firmanın müşterileriyle ve rakipla olan ilişkilerine uyarlai,a<.ak şekilde zaman içinde aşa olarak ve kendiliğinden oriaya çıkarlar. Gerçek strat^ilo hedefler, firmanın karşılaşbğı sorunlar tanımlanırken, çözi ken ve fırsatlar belirlenip değerlendirilirken ortaya konuÜ ve geliştirilirler. Durumlar değiştikçe yeniden oluştunıhıi j geçerlilikleri ve temel varsayımlan test edilir, kanıtlanır süd i rülür ya da değiştirilirler.
! işletmelerde yöneticiler, şirketlerde genel müdür, d ' veya yröıefim kurulu tarafından geliştirilen biçimsel planl» ; veya şirket planlaması, stratejik analizleri yürütmek ve alteın tif eylem yollarını değerlendirmek için yararlı bir rol üstlai Ancak, stratejik yfmetim yalnızca planlamaya sınırlı değiÜ onun ötesindedir. Gerçek stratejiler, çoğunlukla oıganizasj* . nun farklı kısımlannda ve farklı düzeylerindeki kararlarla «
' yapılan değişikliklerle aşamalı olarak geliştirilirler. Değişiklikk biçimsel planlama sisteminin sonucu olarak ortaya çıkma* Gerçek yaşamda stratejik değişim, genellikle zaman içindi giderek oluşturulan bir «ineçtir
Cst yönetim tarafından belirlenen ve organizasyona duyurulan genel bir stratejik yön bulunmaktadır Bu, organizas-
stratejik Yönetime Giriş ve Tarihsel Gelişim
yoola çevresi arasındaki uyumu ya da örtüşmeyi sağlamak ve ' sürdürmek amaana yöneliktir. Çevresel krizler ya da tepedeki değişiklikler genel anlamda bir yön değişikliğine yol açabilir. Belirlenen bu yön, genellikle şirketin vizyon ve misyon ifadelerine yansıtılır. Bir organizasyon tarafından planların ötesinde gerçekte izlenen yollar, büyük ölçüde organizasyonun içindeki insanların sahip olduğu değerlerden etkilenir. Mantıksal olarak bu değerler şirketin kurucusundan ve ''tepe'^den gelir. Stratejik yönetimle İlgili tüm kararlar, stratejik liderlikten ve kurumsal kültürden etidlenir.
Stratejik Yönetim Görevleri
Etkili Stratejik yönetim, bir organizasyonun sürekli olarak şu sorular üzerinde düşünmesini ve çalışmasını gerektirir
•Bez, şimdi neredeyiz?
•Nereye gitmek istiyoruz?
•Gitmek istediğimiz yere nasıl ulaşacağız?
•Oraya ulaşmak için neler yapmamız gerekiyor'?
•Oraya ulaştığımızı nasıl anlayacağız?
•Oraya nasıl ulaştık? Ulaşamadıysak neden ulaşamadık^
Bu temel sorulara doğru cevapların bulunması amaayla stratejik yönetim, birbiriyle bağlantılı beş görevi yerine getirmek durumundadır. Bu görevler şu şekilde özetlenebilir
1.Organizasyonun yönlendirilmesi istenen bir vizyon doğrultusunda ve organizasyona bir amaç duygusu kazandıracak şekilde bir iş kavramı ve modeli geliştirmek
2.Uzun dönemli bir yön duygusu sağlayacak bir misyon oluşturmak ve bu misyonu belirli uzun ve kısa dönemli hedeflere dtinüştürmek
Stratejiler; şirket, işletme ve fonksiyon olmak üzere üç düzeyde oluşturulur.
Şirket Stratejisi: Organizasyonun hangi işlerin içinde olmasının kararlaştınimasıdır. Bütün grubun genel olarak nasıl yönetilmesi gerektiğiyle ilgilidir. "Farklılaştınlmış bir şirket için genel plan" olarak tanımlanır ve şirketin genel perspıektifini, bakış açısını temsil eder.
İşletme Stratejisi: İşin her bir alanındaki rekabetçi üstünlüğü yaratmak ve sürdürmekle ilgilenir. Stratejinin bireysel ürün ya da hizmetler ve iş birimleri açısından ele abndığı düzeydir. Özünde rekabetçilik vardır. Bir organizasyonu rakiplerinden ayrıştıran, farklılaştıran, açık ve savunulabilir özelliklerini öne çıkaran iş birimi stratejileridir Rekabetçi üstünlük, oı^anizasyo-nun fonksiyonlanndan herhangi birinde veya bunların belirli bir bileşiminde teknoloji birikimi, kalite yönetimi, dağıtım etkinliği veya düşük maliyetler şeklinde ortaya çıkabilir.
Fonksiyonel Stratejiler: Fonksiyonlardaki uzun dönem performansı ve operasyonel etkinliği sağlamak, fonksiyonlar arası bağlantılar kurrruik ve organizasycma bir bütün ola. ak katkıda bulunmak için tasarlanırlar ve stratejilerin üçüncü düzeyini oluştururlar.
Bu üç strateji düzeyi birbiriyle bağb ve bağlantalıdir ne kadar, şirket stratejisindeki değ;işiklikler tipik olarak^ yönetimin kararlzınna dayalı olsa da bütün yöneticiler rekaW işletme stratejilerini ve fonksiyonel stratejileri etkileyebil^ de^tirebilecek durumdadırlar. Bu cinlamda hemen tün^ netidler strateji belirleyicilerdir.
Stratejik Yönetimin Kapsamı
Stratejik Yönetim, organizasyonun uzun dönemli yapg, faaliyetlerini belirleyen kararlar ve yönetim süreçleridir şeklinde tanımlandığında konunun önemli bzızı boyuttan ortaya çk-maktadır. Bunlar, sekiz başlık altında toplanabilir.
Yönetim Süreçleri: Her düzeydeki stratqinin nasıl oluşturulduğunun ve değiştirildiğinin ele alınıp incelenmesidiı.Bu, hem biçimsel olcircik yapılandırılmış süreçleri (reçete surm yaklaşımları) hem de biçimsel olmaycin yapüandınlmaınış süreçleri (aşamab değişim boyunca stratejilerin nasıl ortaya^ çıktığı) kapsayan geniş bir kavramdır. Yönetim süteç’^^ planlcuna etkinliklerini içerdiği kadar yöneticilerin s kararlannı da içerir. Süreçler, yöneticilerin sahip oldvJ inanç ve değerlere dayanır, onIcinn hrsaticin ve tehdiûenl me yeteneklerini, değişen bir çevrede organizasyonu b olarak algılama becerilerini ve bütün bunlan başarabümAİ organizasyonun kaynaklanru yönetme biçimlerini ifade e Bütün bunlar, stratejik yönetim konusunun incek çok OTiemli temeller oluştururlar.
Yönetim Karartan: Bilgi ve deneyim, süreçler için gir oluştururken kararlar da sürecin çıktılandır. Kararların anlam değerli olması için algılanan probleme açık bir çözüm geür gerekir Bir tehdidi önlemesi ya da bir fırsatı değerlendiı durumunda karar anbm kazanır. Etkin kararlar, aynı zan diğer yönetKİlerin benimseyip, destekledikleri ve uygulami
stratejik Yönetime Girif ve Tarihsel Gelinim
bulunan kararlardır. Kararların etkinliği gerekli kaynaklann elde bulunmasının da dikkate abnmasını gerektirir. ı
Zaman ölçekleri: Stratejik "ydnetiın, uzun dönem ifadesini i kullanır. Ancak bu göreceli bir ölçektir. Olağan koşullar altında, ; genellikle 10 yıldan uzun dönemler için düşünülür ve kararlar alınırken, kriz dönemlerinde, gerçek anlamda teknik, ticari ya i da finansal bir sorun ycişayan firma için bazen altı ay-bir yıl ; bile uzun dönem sayılabilir. !
Organizasyon Yapısı: Bir organizasyon belirli bir yapı içinde : ilişkiler geliştirmiş insanlar tarafından yönetilir, f onksiyonlann ; birbirleriyle nasıl bağlantılı küındıklan, gücün tepede / merkez- ■ de mi yoksa alt birimlerde dağıtılmış olarak yapılandmldığı i önemli konulardır. Ayrıca, yapı arzulanan stratejinin etkin bir ; şekilde uygulanabilmesini sağlamak amacıyla tasarlanabilir ve i değiştirilebilir. Aynı zamanda, yapı içinde yöneticilerin birlikte ; çalışma biçiminin sonucu olan kararlar stratqik değişimin hızını ; ve yönünü etkiler. i
Organizasyonun Faaliyetleri: Stratejik yönetimin bu boyutu ; potansiyel oİMak sonu, smın olmayan bir inceleme alanını • ifade eder. Ancak, bu koiıu, genellikle ürünler, hizmetler ve i pazarlarla sınırlı olarak ele alınır. Belirli ürün alanlanndaki ; bütünleşmelerin ve fzırklılaşmalcinn derecesi, kapsamı, hızı, gö- • reçeli olarak arzulanabilirliği, içsel büyüme potansiyeli ve satın i alma, birleşmelerle büyüme fırsatleın gibi kârlılık ve büyüme amaçlanna yönelik karar ve eylemleri kapsar. Bu konu aynca, i organizasyonun hissedarlar, çakışanlar, tedarikçiler, müşteriler, ■ finans kurumlan ve devlet gibi çeşitli paydaşlanna karşı tutu- ’> munu da incelemeyi ve anlamayı gerektirir. Bu tutum, belirli i faaliyetlerin diğerlerine göre öncelikli olarak değerlendirilm^ini • etkiler. Stratejik yönetim konusu bu kapsamıyla, kaçınılmaz 1 olarak son derece karmaşık görünse de, yöneticilerin stratejik i düşünme yeteneğini kazanmalan ve bunu geliştirmeleri açı- ; sından c'esaretlendirici bir amao bulunmaktadır. tesettür yazdı.
Hiç yorum yok:
Yorum Gönder